تیمار گرما-بخار روش جدید محققان دانشگاه تهران برای بهبود صدای سنتور
نئوپدیا: محققان دانشگاه تهران با روش کم هزینه تیمار گرما-بخار توانستند چوب تازه گردو را به کیفیت آکوستیکی و مکانیکی چوب های کهنه 50 تا 100 ساله برسانند.
به گزارش نئوپدیا به نقل از دانشگاه تهران، محققان دانشگاه تهران، برای اولین بار در ایران، با بهره گیری از روشی ساده، در دسترس و کم هزینه به نام «تیمار گرما بخار»، توفیق یافتند چوب گردوی تازه قطع شده در ابعاد صفحه رویی سنتور را به کیفیت آکوستیک و مکانیکی چوب های کهنه و باارزش پنجاه تا صد ساله برسانند؛ به شکلی که اختلاف صدای ساز سنتور ساخته شده با این چوب تیمار شده، با ساز ساخته شده از چوب کهنه، خیلی کم است.
این موفقیت علمی محققان دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، یک معضل عمده و قدیمی در هنر سازسازی را حل می کند؛ چونکه دیگر نیاز به انتظار چندین دهه برای کهنه شدن چوب یا پرداخت هزینه های گزاف برای تهیه چوب های قدیمی نیست. هم چنین با سرعت بخشیدن به پروسه آماده سازی چوب، هزینه تولید ساز کم شده و سازهای با کیفیت، با قیمت مناسب تری در دسترس عموم هنرجویان و نوازندگان قرار می گیرد.
کامبیز پورطهماسی، استاد دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی که بعنوان استاد راهنما، این تحقیق را هدایت کرده است، اظهار داشت: هدف غائی ما از انجام این پژوهش این است که بتوانیم این فناوری را در قالب شرکتهای دانش بنیان به سازندگان ساز منتقل نماییم تا هم سرعت کار افزایش یابد و هم کیفیت سازهای تولیدی بهبود پیدا کند. هم چنین، به سبب افزایش سرعت انجام کار، قیمت سازهای تولیدی هم کاسته می شود و این امکان را برای علاقمندان فراهم می آورد تا بتوانند سازهای مورد نیاز خودرا با قیمت پایین تری تهیه کنند.
وی اظهار داشت: بطور کلی، این مورد هم از نظر علمی به اثبات رسیده و هم از لحاظ تجربی، همیشه این باور در بین نوازندگان و سازندگان ساز وجود داشته است که هراندازه، چوب قدیمی تر و کهنه تر باشد، یعنی مدت زمان بیشتری از قطع آن گذشته باشد، از کیفیت بالاتری برای ساخت ساز برخوردارست. این مورد هم از نظر مکانیکی و هم از نظر آکوستیکی مطرح است و مدت زمانیکه از قطع یک چوب تا ساختِ ساز سپری می شود، بر کیفیت غائی ساز تاثیر می گذارد.
وی اضافه کرد: بعنوان مثال، چوبی که تنها یک یا دو سال از زمان قطع آن گذشته باشد، چوب مناسبی برای ساخت ساز به شمار نمی آید. بنابراین، هرچه قدمت چوب بیشتر باشد، قیمت آن هم بیشتر می شود و به تبع آن، سازی که از چنین چوب با قدمت بالایی ایجاد می شود، گران تر خواهد بود. این مسئله، علاوه بر این که پروسه ساخت را طولانی می کند، تهیه ساز را از نظر قیمتی برای خیلی از افراد دشوار می سازد. از ین جهت، ما پژوهشی را آغاز کردیم تا بتوانیم روی چوب اقداماتی انجام دهیم و تیمارهایی را اعمال نماییم که چوب تازه قطع شده (یک یا دو سال) کیفیتی مشابه با چوب هایی پیدا کند که چندین سال از قطع آنها گذشته است. براستی، هدف ما این بود که خصوصیات یک چوب ۵۰ تا ۶۰ سال قطع شده را در چوب های تازه پدید آوریم و کیفیت چوب های جدیدالقطع را تا حد امکان به کیفیت چوب های با قدمت بالا نزدیک نماییم تا در نهایت این بهبود در صدا و کیفیت ساز، مؤثر واقع شود و باعث پیشرفت کیفیت و صدای ساز شود.
وی با اعلان اینکه در این فرآیند، با بهره گیری از گرما و بخار، چوب های گردو تیمار داده شدند تا کیفیت چوب برای ساختِ ساز بهبود یابد، دلیل استفاده از روش گرما و بخار را در دسترس بودن این پروسه و امکان پذیری این تکنیک برای همه سازندگان عنوان نمود و اضافه کرد: برای افزایش کیفیت چوب، شیوه های مختلف دیگری همچون استفاده از سیستم های حرارت دهی، تیمارهای شیمیایی و آب شویی هم قبلاً به کار رفته است. این تکنیک در مقایسه با شیوه های دیگر مزیت کارایی بهتر و قابلیت اعمال بر روی صفحه رویی سنتور در اندازه واقعی را دارد و سازندگان ساز می توانند به سادگی از این پروسه برای بهبود کیفیت چوب و ساخت ساز بهره بگیرند.
استاد گروه علوم و صنایع چوب و کاغذ دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، عنوان کرد: امیدواریم بتوانیم دستورالعملی در این مورد تهیه و تدوین نماییم و آنرا در اختیار سازندگان ساز قرار دهیم تا آنها به سادگی از این تکنیک برای بهبود کیفیت چوب در ساخت سازهای مختلف بهره گیرند.
وی با اعلان اینکه محققان در این مطالعه، تیمار را روی چوب گردو که در ساخت ساز سنتور به کار می رود، متمرکز کرده اند، اظهار داشت: این تکنیک ها قابلیت استفاده برای چوب های دیگر را هم دارد.
پورطهماسی، اظهار داشت: سازهای تهیه شده با این چوب های تیمارشده به چندین آموزشگاه داده شده است تا مشخص شود آیا بعد از مدتی استفاده از این سازها، کیفیت صداها دستخوش تغییر می شود یا خیر.
این نتایج، حاصل پایان نامه کارشناسی ارشد عذرا خادم، فارغ التحصیل مقطع کارشناسی ارشد رشته بیولوژی و آناتومی گروه علوم و صنایع چوب و کاغذ دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران است.
گفتنی است این فناوری برای بار اول برروی صفحه های رویی کامل سنتور در صنعت سازسازی ایران مورد استفاده قرار گرفته است.
به طور خلاصه به گزارش نئوپدیا به نقل از دانشگاه تهران، محققان دانشگاه تهران، برای بار اول در ایران، با سودجستن از روشی ساده، در دسترس و کم هزینه به نام تیمار گرما بخار، توفیق یافتند چوب گردوی تازه قطع شده در ابعاد صفحه رویی سنتور را به کیفیت آکوستیک و مکانیکی چوب های کهنه و باارزش پنجاه تا صد ساله برسانند؛ بشکلی که اختلاف صدای ساز سنتور تولید شده با این چوب تیمار شده، با ساز تولید شده از چوب کهنه، بسیار کم است. هم چنین، به جهت افزایش سرعت انجام کار، قیمت سازهای تولیدی هم کم می شود و این امکان را برای علاقه مندان فراهم می آورد تا بتوانند سازهای مورد نیاز خودرا با قیمت پایین تری تهیه کنند. بنابراین، هرچه قدمت چوب بیشتر باشد، قیمت آن هم بیشتر می شود و به تبع آن، سازی که از چنین چوب با قدمت بالایی ایجاد می شود، گران تر خواهد بود.
منبع: neopedia.ir
این مطلب نئوپدیا را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب